ایمپلنت دندان یکی از موفقترین روشهای جایگزینی دندان از دست رفته است، به طوری که اگر به درستی نگهداری شود میتواند تا پایان عمر دوام داشته باشد. اما تنها انجام جراحی موفق یا استفاده از ایمپلنت با برند معتبر کافی نیست. رعایت نکات مربوط به نگهداری ایمپلنت دندان نقش تعیین کنندهای در موفقیت طولانی مدت ایمپلنت دارد. در این راهنما، هر آنچه برای نگهداری ایمپلنت دندان نیاز دارید، از روز اول جراحی تا سالها بعد از آن، به صورت مرحله به مرحله ارائه شده است. این مطلب برای بیماران نوشته شده اما مورد تأیید جامعه دندانپزشکی است.
چرا نگهداری ایمپلنت دندان اهمیت دارد؟
برخلاف دندان طبیعی، ایمپلنت دندان از فلز ساخته شده و به استخوان فک جوش میخورد. این ویژگی باعث میشود که ایمپلنت در برابر پوسیدگی مقاوم باشد اما با این حال، همچنان خطراتی مانند عفونت لثه، تحلیل استخوان و شل شدن پایه ایمپلنت وجود دارد.
شایعترین دلایل شکست ایمپلنت
از رایجترین علل شکست ایمپلنت دندان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تجمع پلاک و باکتری در اطراف ایمپلنت
- اعمال فشار زیاد به ایمپلنت هنگام جویدن
- عدم استئواینتگریشن مناسب در اطراف ایمپلنت
- وضعیت قرارگیری پروتز دندان
بنابراین مهم نیست که از بهترین برند ایمپلنت استفاده کنید، اگر از آن به درستی مراقبت نکنید، احتمال شکست ایمپلنت وجود دارد.
مراقبت گام به گام از ایمپلنت دندان
۱) روزهای اول بعد از جراحی ایمپلنت
در ۲۴ ساعت تا ۷۲ ساعت اول، بدن شما در حال ترمیم زخمهاست. در این مرحله باید هر نوع تحریک یا فشار به ناحیه جراحی را به حداقل برسانید. کارهایی که باید انجام دهید عبارتند از:
- استفاده از کمپرس یخ برای کاهش تورم
- نوشیدن مایعات سرد یا ولرم نه داغ
- نخوردن غذاهای سفت، ادویهدار یا ترد
- عدم استفاده از نی برای نوشیدن
- پرهیز از سیگار کشیدن و نوشیدن الکل
- استفاده از آب نمک ولرم برای شستشوی ملایم دهان بدون وارد کردن فشار، ۲ تا ۳ بار در روز
۲) هفته اول تا یک ماه بعد
در این مرحله، پایه تیتانیومی ایمپلنت در حال جوش خوردن به استخوان فک (Osseointegration) است. هر گونه عفونت یا التهاب میتواند این پیوند را مختل کند. در این دوره، نکات زیر را رعایت کنید:
- از مسواک نرم (Soft) یا بسیار نرم (Ultra-Soft) استفاده کنید.
- اطراف ایمپلنت را به آرامی و بدون اعمال فشار، مسواک بزنید.
- از نخ دندان مخصوص ایمپلنت یا برس بین دندانی (Interdental Brush) استفاده کنید.
- اگر پزشک اجازه داد، از دهانشویه کلرهگزیدین استفاده کنید.
توجه داشته باشید که در این مرحله، هنوز تاج ایمپلنت نصب نشده و فقط پایه آن در فک شما قرار دارد، بنابراین باید بهداشت ایمپلنت را با دقت بالا رعایت کنید.
۳) مراقبت بلند مدت بعد از نصب تاج ایمپلنت
پس از کامل شدن درمان ایمپلنت و نصب تاج مصنوعی دندان میتوانید مثل دندانهای طبیعی از آن استفاده کنید. اما همچنان نیاز به مراقبت ویژه دارید تا التهاب لثه، شل شدن پایه یا عفونت اطراف ایمپلنت به وجود نیاید. کارهایی که باید به طور روزانه انجام دهید عبارتند از:
- مسواک زدن: با استفاده از مسواک نرم و خمیر دندان بدون ساینده، روزی ۲ بار و هر بار به مدت ۲ دقیقه مسواک بزنید. اطراف ایمپلنت را با زاویه ۴۵ درجه تمیز کنید.
- نخ دندان: با استفاده از نخ مخصوص یا نخ مومی، ۱ بار در روز نخ دندان بکشید و بین تاجها و زیر آن را پاک کنید.
- واترجت (اختیاری): روزی ۱ بار با استفاده از دستگاه Water Flosser، ایمپلنتهای چند تایی یا دارای محدودیت حرکتی را تمیز کنید.
- دهانشویه: هنگام شب با استفاده از ضد عفونی کننده بدون الکل، دهان خود را شستشو دهید. این کار به کاهش باکتری کمک میکند.
برخی عادتهای نادرست ممکن است به مرور باعث آسیب به ایمپلنت شوند. از جمله عادتهای نادرستی که باید ترک کنید عبارتند از:
- سیگار کشیدن- یکی از مهمترین عوامل شکست ایمپلنت است.
- جویدن یخ، مداد یا ناخن- ممکن است تاج را بشکند یا باعث شل شدن پیچهای ایمپلنت شود.
- غفلت از جرمگیری- باعث التهاب لثه و تحلیل رفتن استخوان میشود.
- عدم مراجعه منظم به دندانپزشک- مشکلات کوچک بدون درمان، بزرگ میشوند.
تغذیه مناسب در طول عمر ایمپلنت
حتی بعد از تثبیت کامل ایمپلنت، نوع تغذیه شما میتواند نقش مهمی در سلامت ایمپلنت داشته باشد. غذاهایی که بهتر است کمتر مصرف کنید عبارتند از:
- نوشابه و نوشیدنیهای گازدار
- تافی، آدامس و شکلات چسبناک
- آجیلهای بسیار سفت مانند بادام خام و فندق
- خوراکیهای شیرین در حجم زیاد
از غذاهای مفید برای ایمپلنت نیز میتوان موارد زیر را نام برد:
- ماهی، تخممرغ و گوشت نرم
- لبنیات مانند ماست، پنیر و شیر برای تأمین کلسیم مورد نیاز
- میوهها و سبزیجات تازه
- آجیل نرم مانند گردو و پسته پخته
علائم هشدار دهنده التهاب اطراف ایمپلنت یا شکست آن
هر چند ایمپلنت بسیار مقاوم است اما در صورت مشاهده علائم زیر حتماً با دندانپزشک خود تماس بگیرید:
- خونریزی مکرر در لثه اطراف ایمپلنت
- احساس طعم فلز در دهان
- لقی تاج ایمپلنت
- داشتن درد هنگام جویدن
- بوی بد دهان که با مسواک زدن برطرف نمیشود
این علائم ممکن است نشانه ابتلا به بیماری «پری ایمپلنتیت» باشد، شرایطی مشابه التهاب لثه که اگر زودتر درمان نشود، به از دست رفتن ایمپلنت منجر خواهد شد.
نقش ویزیتهای منظم دندانپزشکی در نگهداری ایمپلنت دندان
به منظور بررسی وضعیت ایمپلنت، تاج و استخوان اطراف آن باید هر ۶ ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه کنید. در این جلسات:
- تاج ایمپلنت از نظر لقی یا ترک بررسی میشود.
- لثه اطراف ایمپلنت از نظر التهاب ارزیابی میشود.
- در صورت نیاز، جرمگیری غیر تهاجمی انجام میشود.
- عکس رادیوگرافی وضعیت استخوان فک را نشان میدهد.
- اگر دیابت دارید یا سیگار میکشید بهتر است هر ۳ تا ۴ ماه یکبار ویزیت شوید.
مراقبت از ایمپلنت دندان، تضمین کننده عمر طولانی آن
ایمپلنت دندان به شما کمک میکند تا لبخند طبیعی، قدرت جویدن عالی و اعتماد به نفس بالایی داشته باشید. اما بدون نگهداری مناسب از ایمپلنت ممکن است مشکلاتی برای آن ایجاد شود. با رعایت چند نکته ساده مانند مسواک زدن درست، استفاده از نخ دندان، رژیم غذایی مناسب و مراجعه منظم به دندانپزشک میتوانید تا سالها از این سرمایه گرانبها بهرهمند شوید.
